Serce

Mało znany czynnik zwiększający ryzyko zawału serca

Mniej więcej jedna na pięć osób ma wysoki poziom lipoproteiny(a), cząsteczki tłuszczowej związanej z przedwczesną chorobą serca.

Większość ludzi prawdopodobnie nie słyszała o lipoproteinie(a), choć nie jest to zaskakujące. Kardiolodzy od lat wiedzieli, że wysoki poziom tych cząstek tłuszczowych krążących w krwiobiegu stanowi zagrożenie dla układu sercowo-naczyniowego. Niewiele jednak mogli zaoferować w kwestii terapii, więc powszechne badania na obecność lipoproteiny(a) – znanej również jako Lp(a) – nie miały sensu.

Ostatnie postępy wskazują, że sytuacja może się wkrótce zmienić. Wcześniejsze badania wykazały, że leki obniżające poziom cholesterolu w zastrzykach, znane jako inhibitory PCSK9, takie jak evolocumab (Repatha) lub alirokumab (Praluent), mogą obniżyć poziom Lp(a) nawet o 25%. Do zeszłego roku, jednak nie było jasne, czy ta redukcja rzeczywiście pomogła ludziom z wysokim Lp(a).

Teraz mamy dowody na to, że nawet niewielki spadek stężenia Lp(a) może obniżyć ryzyko zawału serca i innych poważnych problemów związanych z sercem. Obecnie trwa kilka poważnych badań nad nowymi lekami obniżającymi poziom Lp(a), a ich wyniki spodziewane są w ciągu najbliższych kilku lat. Jeden z leków, który działa poprzez wyciszanie genu powodującego, że komórki wątroby wytwarzają Lp(a), obniżył poziom Lp(a) we krwi aż o 80%.

Zrozumienie Lp(a)

Lp(a) jest jak zły bliźniak bardziej znanego LDL (złego) cholesterolu. Lp(a) składa się z cząsteczki podobnej do LDL z dodatkowym białkiem zwiniętym wokół niej. To dodatkowe białko sprawia, że cząsteczka ta jest bardziej skłonna do zagłębiania się w ściany tętnic i uszkadzania ich. Lp(a) sprzyja również powstawaniu zakrzepów krwi i stanów zapalnych w większym stopniu niż LDL. W rezultacie osoby z wysokimi wartościami Lp(a) są podatne na ataki serca, a także zwężenie aorty (stenoza aortalna) i zatory w tętnicach nóg (choroba tętnic obwodowych).

O wartości Lp(a) decydują Twoje geny, co oznacza, że wartość ta pozostaje dość stała przez całe życie. Nawyki żywieniowe i wysiłkowe nie mają praktycznie żadnego wpływu na poziom Lp(a) w krwiobiegu. Podczas gdy u większości ludzi poziom Lp(a) jest niski, szacuje się, że 20% ludzi ma wartości Lp(a), które zwiększają ich ryzyko.

Ponieważ Lp(a) jest dziedziczne, osoby z wysokim poziomem Lp(a) często mają dziadka, rodzica lub rodzeństwo, którzy doznali ataku serca lub udaru w stosunkowo młodym wieku, zwykle w wieku 50 lat lub nawet wcześniej. Często osoby te nie wydają się być prawdopodobnymi kandydatami do rozwoju chorób serca, ponieważ nie mają innych tradycyjnych czynników ryzyka, takich jak cukrzyca czy wysoki poziom cholesterolu LDL.

Odczyty Lp(a) – sprawdź jednostki

Laboratoria podają wartości lipoproteiny(a) w dwóch różnych jednostkach: miligramach na decylitr (mg/dL) lub nanomolach na litr (nmol/L). Ta druga jednostka jest uważana za nieco dokładniejszą.

Lp(a) mg/dL nmol/L
W normie Poniżej 30 Poniżej 75
Wysokie 50 i powyżej 125 i powyżej

Kto powinien rozważyć badanie stężenia Lp(a)?

Chociaż można się zastanawiać, czy należy wykonać badanie Lp(a) „na wszelki wypadek”, to nie zaleca się tego robić. Istnieją jednak wyjątki. Badanie Lp(a) – które musi być zlecone przez lekarza – jest przeznaczone dla następujących grup osób:

  • osoby, które mają ojca, matkę, siostrę lub brata, u którego rozwinęła się choroba sercowo-naczyniowa (w tym zawał serca, udar, choroba tętnic obwodowych lub zwężenie aorty) w młodym wieku (55 lat lub mniej w przypadku mężczyzn, 65 lat lub mniej w przypadku kobiet)
  • osoby z chorobą serca, które mają prawidłowe (nieleczone) poziomy LDL, HDL i triglicerydów
  • bliscy krewni (rodzeństwo, dzieci i rodzice) osób z podwyższonym poziomem Lp(a).

Chociaż nie ma żadnych leków specjalnie zatwierdzonych do leczenia wysokiego poziomu Lp(a), to często przepisuje się statyny, nawet u osób, u których poziom LDL jest tylko nieznacznie podwyższony lub prawidłowy. Zaleca się również przestrzeganie wszystkich tradycyjnych zaleceń dotyczących unikania chorób serca, w tym stosowanie diety opartej na roślinach, regularne ćwiczenia fizyczne i radzenie sobie ze stresem. Aspiryna w małej dawce jest kolejnym możliwym sposobem leczenia, ponieważ może pomóc przeciwdziałać działaniu Lp(a) zwiększającemu tworzenie się skrzepów. Nie należy jednak przyjmować aspiryny na własną rękę bez uprzedniego omówienia z lekarzem wszystkich możliwych zagrożeń i korzyści.